Emisariusze Freuda. Transfer kulturowy psychoanalizy do polskich sfer inteligenckich przed drugą wojną światową. Tom I-II

Szczegóły produktu Seria HORYZONTY NOWOCZESNOŚCI. Tom 120 Niniejsza książka nie jest ani historią psychoanalizy w Polsce, ani historią „polskiej psychoanalizy”. To rekonstrukcja podejmowanych przez pierwszych zwolenników Zygmunta Freuda prób zaszczepienia jego teorii polskiej inteligencji – tych udanych, jak i tych, które zakończyły się porażką. Każda część pracy zogniskowana jest na jednym z członków Wiedeńskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego i jego wysiłkach w tym zakresie. Omówiona została działalność Ludwika Jekelsa, Heleny Deutsch, Beaty Rank, Eugenii Sokolnickiej i Gustawa Bychowskiego, a także psychoanalitycznych pedagogów: Zygfryda Bernfelda oraz sióstr Berty i Stefanii Bornstein. Głównym celem było wydobycie pewnej zapomnianej formacji środkowoeuropejskiego modernizmu, stąd obecność wielu bohaterów dalszego planu oraz obszernego tła społeczno-kulturowego. Emisariusze Freuda przynoszą zbiorową biografię całego pokolenia kosmopolitycznych intelektualistów, współtwórców najważniejszego projektu emancypacyjnego przełomu wieków, kobiet i mężczyzn dramatycznie odczuwających potrzebę zmieniania świata, łączących praktykę psychoanalityczną z radykalnym socjalizmem i zdecydowanymi poglądami feministycznymi. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego przed II wojną światową nie udało się w Polsce założyć oddziału Międzynarodowego Stowarzyszenia Psychoanalitycznego, a osoby najbardziej zaangażowane w te starania figurują dziś w leksykonach jako psychoanalitycy amerykańscy. „Badacz transferu kończy swoją pracę tam, gdzie zaczyna ją ten, kto poszukuje recepcji sensu stricte: recepcja oznacza, że transfer kulturowy uznać trzeba za dokonany. W tej książce interesuje mnie nie fakt późnomiędzywojennej popularności psychoanalizy, lecz sam rozpoczęty wraz z jej narodzinami proces, który doprowadził do tego, że pod koniec lat trzydziestych „cała Warszawa” czyta Wstęp do psychoanalizy, a na scenie triumfy święci Freuda teoria snów Antoniego Cwojdzińskiego. Moim punktem wyjścia nie jest zatem kultura polska. Nie obserwuję tego, co do niej trafia i w jaki sposób jest do niej przyswajane. Odwracam tę relację, skupiając się na samym Freudzie i jego pierwszych zwolennikach: zajmują mnie drogi rozpowszechniania się freudyzmu, a nie jego recepcja. Szczególnie zaś chodzi mi o przypomnienie najważniejszych aktorów kulturowego transferu i podejmowanych przez nich wysiłków” (ze Wstępu). Lena Magnone (ur. 1980) – absolwentka Wydziału Polonistyki, Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych oraz Interdyscyplinarnego Podyplomowego Studium Kształcenia Tłumaczy na Uniwersytecie Warszawskim. Doktorat w zakresie literaturoznawstwa obroniła w 2007 roku. Autorka monografii Maria Konopnicka. Lustra i symptomy (słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011). Wydała z rękopisów Listy do synów i córek Konopnickiej (Wydawnictwo IBL, Warszawa 2010). Artykuły na temat literatury i psychoanalizy zamieszczała na łamach m.in. „Pamiętnika Literackiego”, „Przeglądu Filozoficznego”, „Przeglądu Filozoficzno-Literackiego”, „Kronosa”, „Wielogłosu”, „Poznańskich Studiów Polonistycznych”, „Przeglądu Humanistycznego” czy „Kontekstów”. Laureatka programu „Zostańcie z nami” Fundacji Tygodnika „Polityka” (2007) oraz stypendium MNiSW dla wybitnych młodych naukowców (2015–2018). Pracuje na Wydziale Polonistyki UW, wykłada również na podyplomowych Gender Studies w Instytucie Badań Literackich PAN. SPIS TREŚCI TOM I WSTĘP Transfer kulturowy Pole psychoanalizy Strategie pariasów Emisariusze Freuda CZĘŚĆ I: LUDWIK JEKELS Rozdział 1: Właściciel sanatorium Właściciel sanatorium Zapolska w Bystrej Święto nauki polskiej Polscy freudyści przesyłają wyrazy uznania Warszawskie Towarzystwo Lekarskie Zoë Rozdział 2: Wysłannik Freuda na „nasz kraj” Freud w Wydawnictwie Altenberga II Zjazd Neurologów, Psychiatrów i Psychologów Polskich Szkoła Lwowska wobec psychoanalizy Klerk i freudyści Rozdział 3: Terapeutyczny nihilista Polska Biblioteka Psychoanalityczna Z psychologii litości Wiedeń, Sztokholm, Nowy Jork CZĘŚĆ II: HELENA DEUTSCH Rozdział 1: Galicyjska new woman Galicyjska new woman Rewolucja psychoanalityczna Psychologia kobiet Rozdział 2: Autobiografie Heleny Deutsch Autobiografia Patologiczne kłamstwo George Sand, kobiecy los Osobowość „jak gdyby” (Was ist da los?) Jak gdyby autobiografia? CZĘŚĆ III: BEATA RANK Żona Ranka Psychoanaliza i antropologia Z dziennika Anaïs Nin TOM II CZĘŚĆ IV: EUGENIA SOKOLNICKA Rozdział 1: Pionierka psychoanalizy we Francji Kutnerka Z Budapesztu do Paryża Sześć seansów Rozdział 2: Dziwna historia awangardy Psychoanalityk w podróży Na początku była libido? Przybyszewska CZĘŚĆ V: „PEDAGOGICZNI ANALITYCY CZY ANALITYCZNI PEDAGODZY…” Zygfryd Bernfeld Siostry Bornstein „Doktor Korczak ma głos!” CZĘŚĆ VI: GUSTAW BYCHOWSKI Rozdział 1: Polski freudysta Polski freudysta Ich „Przegląd” i nasze „Wiadomości” Dusza Słowackiego Rozdział 2: Wstęp do psychoanalizy Z katalogu Wydawnictwa Przeworskiego „Łydka nie znaczy Freud” Psychoanaliza na scenie Zburzona świątynia Koda („Co ma pan przeciwko doktorowi Krokowskiemu?”) Lista skrótów tytułów czasopism i wydawnictw ciągłych obowiązujących w publikacji Bibliografia przedmiotu Indeks nazwisk